DURU YÜCEL
İçerik Yazarı

Rüya görmek, yani aslında rüyaları hatırlamak her zaman mümkün olmasa da ve bazılarımız için çoğu kez hatırladıklarımız daha şiddetli, korkunç olanlar olsa da, hep arzuladığımız bir şeydir. Hayatımızı ne kadar renkli ve hayallerimize uygun yaşıyor olursak olalım, günlük hayatı bir nevi yavan bulmaktan mı yoksa başka bir alemde yer çekimine karşı gelebilmek, Wonder Woman’lar, Hercules’ler, bazen de X-Men ailesinin fertlerinden olabilmek, en karanlık korkularımızla yüzleşebilmek, korkunç da olsa dev canavarlarla buluşabilmek, peri tozlarıyla tozlanabilmek, trafik kurallarına düpedüz karşı gelmek, öleyazsak da ölmemek mümkün olmadığından mı nedir rüya görmeye ayrı bir sempatimiz vardır.  

Arınmanın kapıları

Rüyaların bizi fantastik dünyalarda güzel gezilere çıkarmasının yanı sıra, ilişkiler boyutundan da baktığımızda, hiç söyleyemediğimiz o sözü ballandıra ballandıra gururla, cesurca söyleyebilmek, kaçırdığımız fırsatları yakalayabilmek, ilişkilerimizin ilginç versiyonlarına tanık olabilmek, kalp kırıklıklarımızın bilinçaltı sebepleriyle yüzleşebilmek, bazen mantıklı tarafımızla bir türlü açıklayamadığımız, anlayamadığımız sorunlara ve sorularımıza aradığımız cevapları bulabilmek, başkasının yerine kendimizi tam olarak koyabilmek, özlediğimiz kişilerle sanki gerçeğe nazaran daha gerçek duran, içi, ruhu daha dolu buluşmalar yaşayabilmek, affetmek, affedilmek, anlaşılmak, anlamak ve bunun gibi daha nice şifa etkisi yüklü faydaları da var. Hatta rüyalar bazen korku veren, gerçek hayata dair olabildiğince düşünmemeyi seçtiğimiz, 3. sayfa haberlerine benzer deneyimleri derinden hissettirebilmesine ve uyandıktan sonra hatırladıklarımızın etkisiyle haleti ruhiyemizi birkaç dakika, saat, bazen de gün boyunca düşük frekanslarda seyrettirebilmesine rağmen en nihayetinde karanlıktakileri gün ışığına kavuşturup arındırdığından aynı şifa verici etkisini gösterir. Yani kabus hatta üzerimize çöreklenen karabasan denilen o rüyalardan sıkça muzdarip olsak ve uyandıktan sonra bir daha asla rüya görmek istemediğimizi hissetsek de, hepsinin bir yandan bizi bir şekilde iyileştirmek için orada bulunduğu gerçeği vardır. 

“Rüyalar gerçek olsa…”

Rüya alemimizi kontrol edebilme yetimizin Inception filmindekine yakın olabileceğini gösteriyor çalışmalar. Harvard Tıp Fakültesi Psikoloji Bölümü’nde “asistan klinik profesör” olarak çalışan Deirdre Barrett’ın açıklamaları bize yol gösterici bu konuda. Inception filminde insanlarda belli rüyaları tetiklemek için uyuşturucu ve bir takım psikolojik şeyler kullandıklarını izledik. Tabii oradaki derin yatıştırılma halinde ortaya çıkan durum ve detayların çokluğu söz konusu olunca, rüya kontrolünde gelinen nokta bir Hollywood filmi kıvamında değil. Bazı rüyalar bir şeyleri açığa çıkarıyormuş gibi görünür hatta öyle ki, uyanıp hemen tekrar uyuduğumuzda kaldığımız yerden, filmin play tuşuna basar gibi rüyaya devam edebileceğimizi sanırız. Aslında, araştırmaların kanıtladığı üzere, bu yalnızca bir şans olmaktan çok daha öte, yaratabileceğimiz bir gerçek. 

Rüyalarımızı kontrol etme ya da en azından etkileme teknikleri uyku deneylerinde gösterilmiştir. Örneğin, belirli bir şeyin/olgunun/nesnenin rüyasını görmek üzerine veya var olan bir sorunu çözmek, sürekli tekrarlanan bir kabusu bitirmek için strateji geliştirebiliriz. Pratik yaparak, lucid dream(lüsid rüya) (dilimizde “berrak rüya”, “açık rüya” diye geçen ve rüya görenin aynı anda rüya deneyiminin farkında olmasıyla tanımlanan bu tür rüyalara verilen ad) kapılarını aralama şansımız da artar. Lüsid rüya bir nevi rüya içinde rüyadır. Lüsid rüyayla ilgili Vikipedi’deki bilgiye göre “Doğu’nun lüsid rüyaya önem veren bâzı mistik ekollerinde üstat, öğrencisine gördüğü psikofizyolojik kaynaklı rüyayı yönlendirebilmesi için imajinasyonu denetleme tekniklerini öğretir. Bu teknikleri uygulayabilen öğrenci, rüyasında vahşi bir hayvan tarafından kovalanmaktaysa, rüyasında bilinçli hâle geçer (lüsid rüya hâli) ve imajinasyonunu denetlemesi sayesinde rüyanın kalan kısmında bu kez kendisi o vahşi hayvanı kovalayabilir.” 

Araştırmalar başkalarının rüyalarını kontrol etmemizin hala pek imkanlı olmadığını ama gelişen teknolojiler en azından, başkalarının ne gördüklerine dair o anda bir fikre sahip olabileceğimizi söylüyor. Ayrıca, rüya gibi görünen başka deneyimlerin, ara sıra REM olarak anılan sürecin dışındaki başka aşamalarda gerçekleştiği biliniyor. Birini REM dışı bir süreçten uyandırdığınızda, detaylı, öyküsel bir rüyadan uyandırmış olabilirsiniz bazen. Bu, özellikle büyük travmalar nedeniyle uyku problemi yaşayan ve gece vardiyasında çalışanlar gibi uykuları sık sık bölünen kişilerde görüldüğü üzere, temel olarak uyku düzeni döngüsünde bir tür düzensizlik olanlarda geçerli. 

Rüyalar büfesinden her dilediğinizi, dilediğiniz kadar yiyin!

Rüya kontrolüne geri dönersek, amacınıza göre farklılık gösterdiğini göreceksiniz. Lüsid rüyadan veya belirli bir içerikten anlam çıkarmaya çalışıyorsanız başka, belli bir içeriği olan rüya görmek istiyorsanız  veya kişisel ya da farklı tür bir probleminize çözüm sunacak bir rüya görmek istiyorsanız başka detaylar hakim oluyor bu konuda. Rüya kontrolünün çok yaygın kullanıldığı alan asıl olarak kabusları durdurmak veya idare edebileceğiniz bir hale getirmek; özellikle de tekrarlayan travma sonrası kabusları. 

Eğer bir problemi rüyanızda çözmek istiyorsanız, uykuya dalmadan önce onu düşünmeniz gerekir ve eğer o kendini bir görüntüyle de size sunuyorsa onu aklınızda tutun ve uykuya dalmanızdan önceki son şey olmasını sağlayın. Daha çok yararlanmak için de sorununuza tekabül bir görseli yatak başınıza koyun. Eğer kişisel bir problemse koyacağınız şey sorun yaşadığınız kişinin resmi olabilir. Eğer bir sanatçıysanız, boş bir tuval, kağıt, ses kaydedicisi, kostüm, kullandığınız başka tür bir gereç/gereçler bütünü ya da bir oyun texti olabilir. Bilim adamları içinse üzerinde çalıştığınız alet, gereç ya da örneğin farklı seçeneklerini yazdığınız matematiksel kanıtlar olabilir. Bir başka önemli nokta da, uyanır uyanmaz yataktan kalkmayın; eğer dikkatiniz dağılırsa rüyanızın yarısını kaybedersiniz. Uzanın, başka bir şey yapmayın. Rüyalarınızdan birini hemen hatırlamazsanız belli bir duygu hissedip hissetmediğinize bakın, tüm rüya kendini var etmek için hafızanıza akın edicektir. 

Fantastik ilişkiler!

Belirli bir konuyu, bir kişiyi, bu kişi vefat etmiş veya uzundur görmediğiniz biri de olabilir, rüyanıza çağırmak istiyorsanız, yine benzeri bir uyku öncesi yöntem izleyeceksiniz: uykuya dalmadan önce tam olarak kimi veya neyi görmek istediğinize dair bilinçli bir sözel ifade veya görseli düşünerek ve bunu düşündüğünüz son şey yaparak uyumanız gerekir. Eğer bu bir kişiyse, fotoğrafına bakmak işe yarayacaktır. Eğer kendinizi uçarken görmek istiyorsanız, uçuyor görünen herhangi bir kişinin görseli de yardımcı olur. 

Kabuslar için de, görsel terapi kayda değer sonuçlar vermiş durumda. Detayları farklı ama aslında teknikler yine aynı. Terapistler tekrarlanan kabus/kabuslar yerine kişinin yeni, alternatif ve istediği gibi bir senaryo oluşturmasını sağlıyorlar ve genelde bu “yeni ve güzel” hikaye kişinin yatmadan önce ayrıntılarıyla aklından geçirdiği tek şey oluyor veya alternatif tasarım rüyayı, banda kaydedip  yine uykuya dalmadan hemen önce dinleyerek uyumalarını sağlıyorlar. 

Değinilen bu yöntemlerin işinize yaramasını umarak, son olarak, hepimizin hem uyurken hem ayakta gördüğü tüm rüya ve gerçeklerin en tatlısından olmasını diliyoruz... 